دستمال توالت چگونه تولید می‌شود؟

 

 

 

تولید دستمال توالت تنها یک فرآیند صنعتی ساده نیست؛ بلکه تلفیقی از مهندسی شیمی، مکانیک سیالات و تکنولوژی‌های پیشرفته نساجی کاغذ است. صنعت تیشوسازی (Tissue Industry) بازاری چند میلیارد دلاری است که در آن رقابت بر سر میکرون‌های نرمی و درصد جذب آب است. در این مقاله از ایزی پیک، ما فراتر از کلیات می‌رویم. ما تکنولوژی‌های خشک‌کن یانکی، تفاوت فرآیند TAD با روش‌های سنتی، شیمی سفیدکننده‌ها و استانداردهای کنترل کیفیت را بررسی می‌کنیم. 

مهندسی مواد اولیه: رقص الیاف سخت و نرم

کیفیت دستمال توالت در گرو ترکیب دقیق دو نوع فیبر اصلی است. برخلاف تصور عمومی، از یک نوع درخت استفاده نمی‌شود.

• الیاف بلند (Softwood): به دست آمده از درختان سوزنی‌برگ مثل کاج (Pine) و صنوبر (Spruce). این الیاف مانند اسکلت‌بندی عمل می‌کنند و به دستمال استحکام می‌بخشند تا هنگام استفاده پاره نشود.

• الیاف کوتاه (Hardwood): به دست آمده از درختان پهن‌برگ مثل اکالیپتوس، افرا و بلوط. این الیاف فضای خالی را پر کرده و نرمی و لطافت سطح دستمال را تضمین می‌کنند.

 

 

 

فاز اول: کارخانه خمیر کاغذ 

فرآیند اینجا آغاز می‌شود. هدف، جداسازی سلولز از لیگنین است.

الف) چیپس کردن و هضم (Digestion)

چوب‌ها به تراشه‌های ریز تبدیل شده و وارد دیگ‌های فشار بالا (Digester) می‌شوند. در اینجا از فرآیند کرافت (Kraft Process) استفاده می‌شود. تراشه‌ها با ترکیبی از هیدروکسید سدیم و سولفید سدیم (مایع پخت) به مدت ۳ ساعت در دمای ۱۷۰ درجه سانتی‌گراد پخته می‌شوند.

• نتیجه: لیگنین (چسب طبیعی چوب) حل شده و الیاف سلولز آزاد می‌شوند.

ب) شستشو و غربالگری

خمیر قهوه‌ای حاصل (Brown Stock) شسته می‌شود تا مواد شیمیایی پخت بازیابی شوند. سپس از غربال‌ها عبور می‌کند تا گره‌های چوب یا قطعات پخته نشده جدا شوند.

ج) بلیچینگ یا سفیدکاری (Bleaching)

برای رسیدن به سفیدی استاندارد، خمیر باید رنگ‌بری شود. دو روش اصلی وجود دارد:

1. ECF (Elemental Chlorine Free): استفاده از دی‌اکسید کلر (رایج‌ترین و ایمن‌ترین روش مدرن).

2. TCF (Total Chlorine Free): استفاده از ازن یا پراکسید هیدروژن (دوستدار محیط زیست‌ترین روش).

بیشتر بخوانید : آیا دستمال‌های کاغذی برای محیط‌زیست مضرند؟

 

 

فاز دوم: ماشین تیشو (Tissue Machine)

اینجا جایی است که خمیر تبدیل به کاغذ تیشو (Tissue Paper) می‌شود.

۱. هدباکس (Headbox)

خمیر کاغذ که اکنون ۹۹.۵٪ آب و تنها ۰.۵٪ فیبر است، با فشار زیاد و یکنواخت روی توری متحرک (Wire) پاشیده می‌شود. یکنواختی پاشش (Formation) کلید یک دستمال باکیفیت است.

۲. آبگیری (Dewatering)

روی توری متحرک، آب با نیروی گرانش و مکش (Vacuum) تخلیه می‌شود. الیاف شروع به نمدی شدن می‌کنند. در انتهای این بخش، خمیر به شکل یک سفره مرطوب درآمده است.

۳. سیلندر یانکی (Yankee Dryer) – حیاتی‌ترین بخش

این تفاوت اصلی تولید مقوا با دستمال توالت است. کاغذ مرطوب به یک سیلندر عظیم فلزی (معمولا چدنی یا استیل) به قطر ۳ تا ۶ متر می‌چسبد. داخل این سیلندر بخار داغ جریان دارد و روی آن هوای داغ دمیده می‌شود.

• عملکرد: کاغذ در کمتر از یک ثانیه از رطوبت ۴۰٪ به رطوبت ۵٪ می‌رسد.

۴. کرپینگ (Creping) – راز نرمی

کاغذ به سطح داغ یانکی چسبیده و خشک شده است. حالا یک تیغه فولادی بسیار تیز (Doctor Blade) با زاویه‌ای خاص، کاغذ را از روی سیلندر می‌تراشد.

• تأثیر فنی: این تراشیدن باعث می‌شود پیوندهای الیاف کمی شکسته شده و کاغذ “میکرو-چین‌خوردگی” پیدا کند. این عمل حجم کاغذ را بالا برده (Bulking)، جذب آب را افزایش داده و نرمی را ایجاد می‌کند. بدون کرپینگ، دستمال توالت مثل کاغذ دفتر خشک و زبر بود.

 

 

تکنولوژی‌های پیشرفته: LDC در برابر TAD

 

آنچه در بالا گفته شد روش سنتی (LDC – Light Dry Crepe) بود. اما برندهای لوکس از تکنولوژی TAD (Through Air Drying) استفاده می‌کنند.

• روش TAD: در این روش، کاغذ روی سیلندر یانکی فشرده نمی‌شود. بلکه هوای داغ از درون بافت کاغذ عبور داده می‌شود.

• نتیجه: کاغذ خشک می‌شود بدون اینکه الیاف آن له شوند. دستمال‌های TAD تا ۲ برابر حجیم‌تر و جاذب‌تر از دستمال‌های معمولی هستند، اما تولید آنها انرژی بیشتری مصرف می‌کند و گران‌تر است.

بیشتر بخوانید: دستمال توالت هنگردار ایزی پیک؛ تولد نسلی بهداشتی‌تر

 

 

فاز سوم: تبدیل (Converting)

در انتهای مرحله قبل، “جامبو رول” (رول‌های مادر چند تنی) تولید شد. اکنون باید برش خورده و بسته‌بندی شود.

1. باز کردن رول (Unwinding): چندین جامبو رول همزمان باز می‌شوند تا لایه‌های دستمال (۲، ۳ یا ۴ لایه) شکل بگیرند.

2. امباسینگ (Embossing): لایه‌ها از بین غلتک‌های فولادی و لاستیکی عبور می‌کنند. طرح‌های برجسته دو کار انجام می‌دهند:

   • زیبایی بصری.

   • لایه چسبانی (Ply Bonding): درهم‌رفتگی الیاف در نقاط برجسته باعث می‌شود لایه‌ها از هم جدا نشوند. (گاهی از چسب‌های میکروسکوپی هم استفاده می‌شود).

3. پرفراژ (Perforation): تیغه‌های دوار با سرعت بالا، خط‌چین‌ها را ایجاد می‌کنند. فاصله استاندارد پرفراژ باید دقیق باشد تا دستمال راحت جدا شود اما هنگام تولید پاره نشود.

4. روایندر (Rewinding): کاغذ دور لوله‌های مقوایی (Core) پیچیده می‌شود تا یک لوله طولانی (Log) ایجاد شود.

5. برش (Log Saw): لوله‌های طولانی توسط اره نواری یا دیسکی با سرعت بسیار بالا به قطعات ۱۰ سانتی‌متری (عرض استاندارد رول توالت) برش می‌خورند.

شیمی کاغذ: افزودنی‌های نامرئی

برای بهبود کیفیت، مواد شیمیایی خاصی در مقادیر کم (PPM) اضافه می‌شوند:

• نرم‌کننده‌ها (Softeners): موادی شبیه به سیلیکون یا ترکیبات آمونیوم که روی سطح کاغذ اسپری می‌شوند تا اصطکاک را کم کنند (احساس ابریشمی).

• عوامل استحکام در حالت تر (Wet Strength Agents): نکته مهم: در دستمال توالت این ماده کم استفاده می‌شود یا اصلا استفاده نمی‌شود. چون دستمال توالت باید در چاه فاضلاب متلاشی شود. برخلاف دستمال آشپزخانه که باید خیس بماند و پاره نشود.

بیشتر بخوانید: تأثیر کیفیت دستمال توالت بر سلامت پوست

 

کنترل کیفیت و استانداردها

یک دستمال توالت استاندارد باید آزمون‌های زیر را پاس کند:

• گرماژ (GSM): وزن کاغذ در هر متر مربع. دستمال‌های خوب معمولا بین ۱۴ تا ۱۸ گرم در متر مربع (برای هر لایه) وزن دارند.

• زمان متلاشی شدن (Disintegration Time): زمانی که طول می‌کشد تا دستمال در آب حل شود (معمولا باید زیر ۳۰ ثانیه در آب متلاطم باشد).

• سفیدی (Brightness): میزان بازتاب نور که با درصد بیان می‌شود (معمولا بالای ۸۰٪).

• شمارش باکتریایی: چون محصول بهداشتی است، باید عاری از باکتری‌های پاتوژن باشد (دمای بالای خشک‌کن یانکی معمولا استریلیزاسیون را انجام می‌دهد).

 

جنبه‌های زیست‌محیطی و پایداری

• گواهی FSC: نشان می‌دهد چوب از جنگل‌های مدیریت شده برداشت شده است (به ازای هر درخت قطع شده، نهال کاشته می‌شود).

• بازیافت آب: کارخانه‌های مدرن تیشوسازی سیستم مداربسته آب دارند و تا ۹۰٪ آب مصرفی را تصفیه و مجدد استفاده می‌کنند.

• سفیدکننده‌های بدون کلر گاز: حذف گاز کلر (Cl2) باعث شده تا دیوکسین‌ها (مواد سرطان‌زا) از پساب کارخانه‌ها حذف شوند.

بیشتر بخوانید: نقش دستمال کاغذی در جلوگیری از انتقال بیماری‌ها

 

چرا کیمیا سلولز؟

شرکت کیمیا تجارت لطیف ایرانیان از شرکت های فعال در صنعت سلولزی کشور می باشد و به تولید انواع دستمال های کاغذی با بالاترین کیفیت در سطح استانداردهای ملی و جهانی می پردازد و در سال شیب یتحاسم اب 1396از رتم22000در شهرک صنعتی اشتهارد تاسیس گردید.

جمع‌بندی (Conclusion)

تولید دستمال توالت فرآیندی حیرت‌انگیز از تبدیل چوب سخت و خشن به محصولی لطیف و نرم است. این فرآیند با پخت شیمیایی آغاز می‌شود، با خشک‌کن یانکی و کرپینگ به اوج تکنولوژی می‌رسد و با امباسینگ و بسته‌بندی پایان می‌یابد. شناخت تفاوت بین تکنولوژی‌های TAD و معمولی یا مواد اولیه ویرجین و بازیافتی، می‌تواند به درک بهتر کیفیت و قیمت محصول نهایی کمک کند.